సర్వ పిండి
తెలంగాణ వంటింటి ప్రధాన వంటకం; పిండిని ఒత్తి చేసే అరుదైన రొట్టెల్లో ఇదొకటి. మధ్యలో పెట్టే రంధ్రాలు అలంకారం కాదు — నూనె లోపలికి చేరి సమానంగా ఉడకడానికే.
కావలసినవి
- 2 కప్పుల బియ్యప్పిండి
- 1/4 కప్పు శనగపప్పు, 30 నిమిషాలు నానబెట్టి వడకట్టినది
- 1/4 కప్పు వేరుశనగ, ముతకగా దంచినది
- 1 టేబుల్ స్పూన్ నువ్వులు
- 2–3 పచ్చిమిర్చి, సన్నగా తరిగినవి
- 1 చిన్న ఉల్లిపాయ, సన్నగా తరిగినది
- 1 టీ స్పూన్ అల్లం తురుము
- 1 టీ స్పూన్ వాము
- కరివేపాకు రెబ్బ
- 3–4 టేబుల్ స్పూన్ల నూనె
- రుచికి ఉప్పు
- అవసరమైనంత నీరు
తయారీ
- బియ్యప్పిండి, శనగపప్పు, వేరుశనగ, నువ్వులు, మిర్చి, ఉల్లిపాయ, అల్లం, వాము, కరివేపాకు, ఉప్పు, ఒక టేబుల్ స్పూన్ నూనె — అన్నీ ఒక గిన్నెలో కలపండి.
- కొద్దికొద్దిగా నీరు పోస్తూ గట్టి పిండిలా కలపండి. మెత్తగా చేయవద్దు — పెనంలో ఆకారం నిలవదు.
- బరువైన పెనానికి బాగా నూనె రాయండి. తడి చేతులతో పిండిని చల్లని పెనంలోనే ఒత్తుతూ, సుమారు 1 సెం.మీ. మందంతో సమానంగా పరచండి.
- వేలితో ఐదారు రంధ్రాలు చేయండి — ఒకటి మధ్యలో. మిగిలిన నూనెను రంధ్రాల్లో, అంచుల చుట్టూ వేయండి.
- మూత పెట్టి సన్నని మంటపై 15–20 నిమిషాలు ఉడికించండి; అడుగు బంగారు రంగుకు వచ్చి సులభంగా ఊడి రావాలి.
- తిప్పి, మూత లేకుండా మరో 5–8 నిమిషాలు కరకరలాడేలా కాల్చి, ముక్కలుగా కోసి, చట్నీ లేదా పెరుగుతో వేడిగా వడ్డించండి.
సకినాలు
సంక్రాంతికి ముందు వారాల్లో ఇళ్లలో పెద్ద మొత్తంలో చేస్తారు; తరచూ కొందరు మహిళలు కలిసి — ఒకరు వత్తుతూ, ఒకరు చుడుతూ, ఒకరు వేయిస్తూ. నువ్వులు ఐచ్ఛికం కాదు; సకినాల రుచి వాటిదే.
కావలసినవి
- 4 కప్పుల బియ్యప్పిండి
- 1/2 కప్పు తెల్ల నువ్వులు
- 1 టీ స్పూన్ వాము (ఐచ్ఛికం)
- రుచికి ఉప్పు
- సుమారు 1.5 కప్పుల నీరు
- వేయించడానికి నూనె
తయారీ
- నీటిలో ఉప్పు, నువ్వులు, వాము వేసి మరిగించి, దింపండి.
- వేడి నీటిని కొద్దికొద్దిగా బియ్యప్పిండిపై పోస్తూ గరిటెతో కలపండి. చేతికి తగినంత చల్లారాక మృదువైన పిండిలా కలపండి.
- చిన్న ప్లాస్టిక్ షీట్కు కొద్దిగా నూనె రాయండి. నిమ్మకాయంత పిండి తీసుకుని పెన్సిల్ మందంలో పొడవుగా వత్తండి.
- దాన్ని చదునైన చుట్టగా చుట్టి, చివరను మెల్లగా అదిమి అతికించండి. ఆరిపోకుండా మూత పెట్టండి.
- నూనెను మధ్యస్థ వేడికి కాచండి — ఎక్కువ వేడైతే కరకరలాడక ముందే రంగు మారతాయి.
- కొన్నింటిని ఒకేసారి వేసి, ఒకసారి తిప్పి, లేత బంగారు రంగు వచ్చి బుడగలు ఆగే వరకు వేయించండి. కాగితంపై తీసి పూర్తిగా చల్లారాక నిల్వ చేయండి — చల్లారుతూ మరింత కరకరలాడతాయి.
గరిజెలు
పెళ్లిళ్లకు, పండుగలకు చేసే వంటకం; తెలంగాణ ఇళ్లలో వేడుకకు ప్రతీక అయిన తీపి ఇదే. అంచున పెట్టే మడత సీలు మాత్రమే కాదు, గుర్తింపు కూడా.
కావలసినవి
- 2 కప్పుల మైదా లేదా సన్నని గోధుమ పిండి
- 2 టేబుల్ స్పూన్ల నెయ్యి
- చిటికెడు ఉప్పు
- అవసరమైనంత నీరు
- 1 కప్పు ఎండు కొబ్బరి తురుము
- 3/4 కప్పు బెల్లం తురుము
- 2 టేబుల్ స్పూన్ల రవ్వ, వేయించినది
- 1/2 టీ స్పూన్ యాలకుల పొడి
- కొన్ని జీడిపప్పు, కిస్మిస్
- వేయించడానికి నూనె
తయారీ
- పిండిలో ఉప్పు, నెయ్యి వేసి రుద్దండి; తర్వాత కొద్దికొద్దిగా నీరు పోస్తూ గట్టి పిండిలా కలపండి. మూత పెట్టి 30 నిమిషాలు ఉంచండి.
- పూరణం కోసం కొబ్బరిని వాసన వచ్చే వరకు వేయించండి (గోధుమ రంగు రావద్దు). దింపి బెల్లం, వేయించిన రవ్వ, యాలకులు, జీడిపప్పు, కిస్మిస్ కలిపి చల్లార్చండి.
- పిండిని చిన్న ఉండలుగా చేసి, ఒక్కొక్కటి సుమారు 10 సెం.మీ. వ్యాసంలో పలుచగా వత్తండి.
- సగభాగంలో ఒక చెంచా పూరణం పెట్టి, మడిచి అర్ధచంద్రాకారంగా చేసి, అంచులను గట్టిగా అదమండి. వేళ్లతో లేదా ఫోర్క్తో అంచును మడవండి.
- నూనెను మధ్యస్థ వేడికి కాచి, కొన్నింటిని తిప్పుతూ సమానంగా లేత బంగారు రంగు వచ్చే వరకు వేయించండి.
- బాగా వడకట్టి పూర్తిగా చల్లారాక నిల్వ చేయండి.
పచ్చి పులుసు
ఇందులో ఏదీ ఉడికించరు. చల్లగానే కలుపుతారు — అదే దీని ప్రత్యేకత. మండే వేసవిలో చేసి, వేడి అన్నంతో తింటారు.
కావలసినవి
- నిమ్మకాయంత చింతపండు, గోరువెచ్చని నీటిలో నానబెట్టినది
- 1 మధ్యస్థ ఉల్లిపాయ, సన్నగా తరిగినది
- 2–3 పచ్చిమిర్చి
- 1 టేబుల్ స్పూన్ బెల్లం తురుము
- 1 టీ స్పూన్ జీలకర్ర, వేయించి దంచినది
- కొద్దిగా కొత్తిమీర
- రుచికి ఉప్పు
- 2 కప్పుల నీరు
- పోపు (ఐచ్ఛికం): 1 టీ స్పూన్ నూనె, ఆవాలు, కరివేపాకు
తయారీ
- నానబెట్టిన చింతపండును పిసికి, రసాన్ని వడకట్టి గిన్నెలోకి తీసుకోండి; పీచు పారవేయండి.
- పచ్చిమిర్చిని నేరుగా మంటపై కాల్చి, కొద్దిగా ఉప్పుతో ముతకగా నలగ్గొట్టండి.
- నలగ్గొట్టిన మిర్చి, ఉల్లిపాయ, బెల్లం, వేయించిన జీలకర్ర, ఉప్పు — చింతపండు రసంలో కలపండి.
- నీరు పోసి బెల్లం కరిగే వరకు కలపండి. రుచి చూసి సర్దుబాటు చేయండి — ముందు పులుపు, తర్వాత తీపి, ఆ తర్వాత కారం అనిపించాలి.
- కొత్తిమీర కలపండి. పోపు కావాలంటే నూనె వేడి చేసి ఆవాలు, కరివేపాకు వేసి పైన పోయండి.
- ఉల్లిపాయ కొద్దిగా మెత్తబడేలా 10 నిమిషాలు ఉంచి, వేడి అన్నంతో వడ్డించండి.
ఇవి తెలంగాణ ఇళ్లలో వండే ఇంటి వంటకాలు; రెస్టారెంట్ పద్ధతి కాదు, సంప్రదాయ పద్ధతి ప్రకారం రాసినవి — పరిమాణాలు ఒక ప్రారంభ బిందువు మాత్రమే, ప్రతి ఇల్లూ తనదైన రీతిలో సర్దుబాటు చేసుకుంటుంది. బియ్యప్పిండి బ్రాండ్ను బట్టి, వాతావరణాన్ని బట్టి మారుతుంది; నీటిని కొద్దికొద్దిగా కలపండి. తెలంగాణ ఆహారం & వంటకాలు, పండుగ తేదీలు కూడా చూడండి. చివరి సమీక్ష .