తెలుగు సామెతలు

అప్పు ఇచ్చినవాడు బాగుకోరును, తీసుకొన్నవాడు చెడుకోరును.

“Your creditor will wish you well, your debtor will wish you ill.”

కార్, 1868, సంఖ్య 86 · పుట చూడండి

ఆకలి ఆకాశమంత, గొంతు సూది బెజ్జమంత

గొప్ప ఆశలు, చిన్న సామర్థ్యం ఉన్నవారి గురించి.

“The appetite is as great as the sky, but the throat is as small as the eye of a needle.”

కార్, 1868, సంఖ్య 152 · పుట చూడండి

ఆడి తప్పరాదు, పలికి బొంకరాదు

“Having promised, you should not fail; having spoken, you should not lie (retract).”

కార్, 1868, సంఖ్య 175 · పుట చూడండి

ఆలూలేదు చూలులేదు కొడుకుపేరు సోమలింగం

“There is neither wife nor conception, but the son’s name is to be Somalingam.”

కార్, 1868, సంఖ్య 204 · పుట చూడండి

ఆవు చేలో మేస్తే దూడగట్టునమేస్తుందా

సన్నిహిత మిత్రులు, దగ్గరి బంధువులు ఒకే దారిలో నడుస్తారు.

“If the cow grazes in the field, will the calf graze on the bank?”

కార్, 1868, సంఖ్య 209 · పుట చూడండి

ఇంటికన్నా గుడి పదిలం

ఆస్తి పోయి గుడిలో తలదాచుకోవలసి వచ్చిన వ్యక్తి, తన ఆస్తి భద్రత కోసమే అక్కడికి వెళ్లానని చెప్పుకున్నప్పటి మాట.

“The temple is stronger than the house.”

కార్, 1868, సంఖ్య 224 · పుట చూడండి

ఇంటి దొంగను ఈశ్వరుడు కూడా పట్టలేడు

“Even Siva himself cannot find out a thief amongst the household.”

కార్, 1868, సంఖ్య 228 · పుట చూడండి

ఇంటివాణ్ణి లేపి దొంగ చేతికి కట్టె ఇచ్చినట్టు

“Like waking the master, and giving the thief a stick.”

కార్, 1868, సంఖ్య 233 · పుట చూడండి

ఇల్లు కట్టి చూడు పెళ్లి చేసి చూడు

అనుకున్నదానికంటే ఎక్కువ ఖర్చు.

“Try building a house, try making a marriage.”

కార్, 1868, సంఖ్య 263 · పుట చూడండి

ఈతగింజ ఇచ్చి తాటిగింజ లాగేవాడు

పెద్ద బహుమతి పొందాలనే ఉద్దేశంతో చిన్న కానుక ఇవ్వడం.

“A man who gives a date stone and takes a palmyra nut.”

కార్, 1868, సంఖ్య 290 · పుట చూడండి

ఉప్పు తిన్నవాడు నీళ్లుతాగుతాడు

“The man that has eaten salt drinks water.”

కార్, 1868, సంఖ్య 327 · పుట చూడండి

ఉయ్యాలలో పిల్లనువుంచి వూరెల్లా తిరిగినట్లు

“Putting a child in a cradle and looking for it all over the village.”

కార్, 1868, సంఖ్య 332 · పుట చూడండి

ఊరంతా వడ్లెండబెట్టుకుంటే నక్క తోకెండ బెట్టుకున్నదట.

తెలివిలేని అనుకరణ.

“When the whole village put their rice in the sun to dry, the jackal put his tail to dry.”

కార్, 1868, సంఖ్య 344 · పుట చూడండి

ఎలుకకు పిల్లి సాక్ష్యము

స్వార్థం ఉన్నవారి సాక్ష్యం.

“The cat a witness in the rat’s case.”

కార్, 1868, సంఖ్య 405 · పుట చూడండి

ఎవరికి వారే యమునా తీరే.

అక్కడ ఎవరికి నచ్చినట్టు వారు చేయవచ్చు.

“Every man to his own way on the banks of the Yamuna (Jumna).”

కార్, 1868, సంఖ్య 413 · పుట చూడండి

ఏ ఎండకి ఆ గొడుగు పట్టాలన్నట్లు.

సందర్భానికి తగినది.

“The umbrella must suit the hour of the day.”

కార్, 1868, సంఖ్య 455 · పుట చూడండి

కంచు మ్రోగినట్లు కనకంబు మ్రోగునా

జ్ఞాని మాటలను పొదుపుగా వాడతాడు; మూర్ఖుడికి తన గొంతు తానే వినడం ఇష్టం.

“Does gold ever ring like bell metal?”

కార్, 1868, సంఖ్య 502 · పుట చూడండి

కాకి పిల్ల కాకికి ముద్దు.

“The crow’s chick is dear to the crow.”

కార్, 1868, సంఖ్య 572 · పుట చూడండి

కాలే కడుపుకు మండే గంజి.

“Scalding rice water to a burning (hungry) stomach.”

కార్, 1868, సంఖ్య 606 · పుట చూడండి

కీడెంచి మేలు ఎంచమన్నారు.

“Count the disadvantages first, then the advantages.”

కార్, 1868, సంఖ్య 617 · పుట చూడండి

కొండ నాలికకి మందు వేస్తే, ఉన్న నాలిక ఊడినట్లు.

“When he applied medicine to the uvula, it took out the whole tongue.”

కార్, 1868, సంఖ్య 681 · పుట చూడండి

కొత్త బిచ్చగాడు పొద్దు యెరగడు.

“A new beggar knows not the time [to ask for alms]”

కార్, 1868, సంఖ్య 696 · పుట చూడండి

కోతికి కొబ్బరికాయ దొరికినట్లు

దాన్ని వాడుకోలేడు, కానీ వదిలిపెట్టడు.

“Like a monkey with a cocoanut.”

కార్, 1868, సంఖ్య 717 · పుట చూడండి

గంతకు తగ్గ బొంత

“Like packsaddle, like quilt.”

కార్, 1868, సంఖ్య 735 · పుట చూడండి

గుడ్డు వచ్చి పిల్లను వెక్కిరించినట్టు

పెద్దవారిని ఎగతాళి చేయడం, అనుకరించడం.

“The egg made faces at the chicken.”

కార్, 1868, సంఖ్య 783 · పుట చూడండి

గోటితో పోయేదానికి గొడ్డలెందుకు

అనవసరమైన శ్రమ.

“Why an axe for, that which can be done with a fillip of the nail?”

కార్, 1868, సంఖ్య 820 · పుట చూడండి

గోరుచుట్టు మీద రోకటిపోటు

“A blow with a pestle on a whitlow.”

కార్, 1868, సంఖ్య 828 · పుట చూడండి

మొక్కయి వంగనిది, మానయ్యాక వంగునా?

యవ్వనంలో వినయం లేనివాడు ముసలితనంలో సాధువవుతాడా?

“If a tree won’t bend when it is young, will it bend when it is full grown?”

కార్, 1868, సంఖ్య 901 · పుట చూడండి

తప్పులు వెదికే వాడు తండ్రి ఒప్పులు వెదికేవాడు వోర్వలేనివాడు.

మంచి మాటలు చెప్పేవాడికంటే తప్పులు ఎత్తిచూపేవాడికి ఎక్కువ కృతజ్ఞత చూపవచ్చు.

“The man who seeks out your faults is a father, but he that seeks for what is good in you is an envious person.”

కార్, 1868, సంఖ్య 996 · పుట చూడండి

తల ప్రాణం తోకకి వచ్చినట్లు.

కష్టమైన పనిని సాధించడానికి చేసే తీవ్రమైన ప్రయత్నం గురించి.

“The life in a man’s head went into his tail.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1004 · పుట చూడండి

తాజెడ్డ కోతి వనమెల్లా చెరిచింది.

“The monkey ruined himself, and all the forest after him.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1035 · పుట చూడండి

తాటాకు చప్పుళ్ళకు కుందేళ్ళు బెదరవు.

“Will hares be frightened by the rustling of palmyra leaves?”

కార్, 1868, సంఖ్య 1036 · పుట చూడండి

తాను పట్టిన కుందేటికి మూడే కాళ్లు.

పట్టుదలగా మొండివాదం చేసేవారి గురించి.

“The hare he caught had only three legs.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1048 · పుట చూడండి

తానొకటి తలిస్తే దైవమొకటి తలిచాడట.

“When he planned one thing, God planned another.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1056 · పుట చూడండి

తెలిసే వరకూ బ్రహ్మవిద్య తెలిశాక కూసువిద్య.

తెలిసిన తర్వాత ఏదైనా సులువే.

“Before you know it, it’s hard; when you know it, it’s easy.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1117 · పుట చూడండి

తొండ ముదిరి ఊసరవెల్లి అయినట్టు.

వయసుతో పాటు పెరిగే దుర్గుణం.

“The Tonda grew old, and became an Usaravilli.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1128 · పుట చూడండి

దిక్కులేనివారికి దేవుడే దిక్కు

“God is the help of the helpless.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1160 · పుట చూడండి

నవ్విన నాపచేనే పండుతుంది.

“The field of young millet which is laughed at will be fruitful.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1246 · పుట చూడండి

నిండు కుండ తొణకదు.

నిజమైన జ్ఞానం వినయంగా ఉంటుంది.

“A full pot will not spill.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1274 · పుట చూడండి

నిజం నిలకడమీద తెలుస్తుంది.

“Truth will be known in time.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1276 · పుట చూడండి

నిమ్మకు నీరెత్తినట్లు.

“Like watering a lime tree.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1287 · పుట చూడండి

నివురు గప్పిన నిప్పులా.

గొప్ప పండితుడు, వినయశీలి అయిన వ్యక్తి గురించి.

“Fire covered with embers.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1291 · పుట చూడండి

నీరు పల్లమెరుగు నిజము దేవుడెరుగు.

“Water finds the low ground, God knows the truth.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1308 · పుట చూడండి

నేల విడిచి సాము చేసినట్లు.

కాలు నిలకడ పోతే బలం పోతుంది.

“Rising off the ground and fencing in the air.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1343 · పుట చూడండి

నోరు మంచిదయితే ఊరు మంచిదవుతుంది.

“If your words are good, the world will be good to you.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1352 · పుట చూడండి

పగటిమాటలు పనికి చేటు, రాత్రి మాటలు నిద్రచేటు

“Talking in the day time spoils one’s business; talking in the night time spoils one’s sleep.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1369 · పుట చూడండి

పరుగెత్తి పాలు తాగే కంటే, నిలబడి నీళ్ళు తాగటం మేలు

చెడ్డ చోట ఎక్కువ సంపాదన కంటే, సౌకర్యమైన చోట మితమైన జీతం మేలు.

“It’s better to stand and drink water, than to run and drink milk.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1397 · పుట చూడండి

పానకములో పుడక.

“A bit of straw in sherbet.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1416 · పుట చూడండి

పిచ్చుకమీద బ్రహ్మాస్త్రమా

“Attacking a sparrow with a Brahmastra.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1439 · పుట చూడండి

పిట్ట కొంచెము కూత ఘనము.

“A little bird with a great cry.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1441 · పుట చూడండి

పిల్లకాకికేం తెలుసు ఉండేలు దెబ్బ

అనుభవం లేకపోవడం.

“What does a young crow know about the blow of a pellet?”

కార్, 1868, సంఖ్య 1450 · పుట చూడండి

పిల్లికి చెలగాటం ఎలుకకు ప్రాణ సంకటం

“Sport to the cat, death to the rat.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1457 · పుట చూడండి

పుట్టిన్నాటిబుద్ధి పుడకలతోగాని పోదు

“The faggots of the funeral pile alone remove the [evil] qualities with which a man is born.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1475 · పుట చూడండి

పులిని చూసి నక్క వాతలు పెట్టుకున్నట్లు

ఆడంబర ప్రదర్శన; పెద్దవారిని గుడ్డిగా అనుకరించడం.

“The jackal branded himself with spots like a tiger.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1492 · పుట చూడండి

పెరుగుట విరుగుట కొరకే

వేగంగా వచ్చిన ఉన్నతి వెనుకే పతనం వస్తుంది.

“To grow is but to be broken.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1531 · పుట చూడండి

పోరు నష్టము పొందు లాభము

“Strife is loss, friendship is gain.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1572 · పుట చూడండి

బూడిదలో పోసిన పన్నీరు

వ్యర్థమైన వృథా.

“Like sprinkling rose water on ashes.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1619 · పుట చూడండి

బ్రతికుంటే బలుసాకు తిని బ్రతకవచ్చు

అణచివేత కంటే కష్టాన్నే ఇష్టపడటం.

“If I live, I can exist on Balusukura.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1632 · పుట చూడండి

భక్తి లేని పూజ పత్రి చేటు

పూజలో పువ్వులు, పత్రి సమర్పిస్తారు.

“Worship without faith is a mere waste of flowers.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1643 · పుట చూడండి

మందెక్కువైతే, మజ్జిగ పల్చనవుతుంది

అంటే, ఎక్కువ నీళ్లు కలుపుతారు.

“If there are more people, the buttermilk will be thinner.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1666 · పుట చూడండి

మింగ మెతుకు లేదు మీసాలకి సంపెంగ నూనె

స్తోమతకు మించిన బాహ్య ఆడంబరం మీద ప్రేమ.

“Not a grain to eat, but scented oil for his mustaches.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1728 · పుట చూడండి

ముంజేతి కంకణానికి అద్దమేల ?

రుజువు అక్కర్లేనంత స్పష్టమైన విషయం.

“Do you require a looking glass to see the bracelet on your wrist?”

కార్, 1868, సంఖ్య 1741 · పుట చూడండి

ముందుంది ముసళ్ళ పండుగ

అంటే, అంత్యక్రియలు. ఇంకా పెద్ద కష్టాలు ముందున్నాయని చెప్పే మాట.

“The old men's feast is still to come.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1750 · పుట చూడండి

ముందొచ్చిన చెవులకన్నా వెనుకొచ్చిన కొమ్ములు వాడి

కొత్తగా వచ్చినవాడు పాతవారిపై అధికారం చలాయించాలనుకోవడం గురించి.

“The horns which came last are sharper than the ears which came first.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1753 · పుట చూడండి

మూలిగే నక్కమీద తాటికాయ పడ్డట్టు

విచిత్రమైన యాదృచ్ఛికంతో వచ్చిన దురదృష్టం.

“Like a palmyra fruit falling on a groaning jackal.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1800 · పుట చూడండి

మొండివాడు రాజు కన్నా బలవంతుడు

పట్టువదలని బతిమాలడంలోని శక్తి.

“An obstinate person is stronger than a king.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1819 · పుట చూడండి

మోసే వాడికి తెలుసు కావడి బరువు

“The weight of a load is known to him who carries it.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1841 · పుట చూడండి

రౌతు కొద్ది గుర్రం.

రౌతు నైపుణ్యాన్ని బట్టే గుర్రం నడుస్తుంది.

“As rider, so horse.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1848 · పుట చూడండి

రామాయణంలో పిడకల వేట.

శ్రద్ధ లేకపోవడం, అగౌరవం.

“Like pelting one another with cowdung cakes, during the reading of the Ramayana.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1869 · పుట చూడండి

రామాయణమంతా విని రాముడికి సీత ఏమౌతుందని అడిగినట్టు.

మందబుద్ధి.

“Like asking what relation Sîtâ was to Râma after listening to the whole Râmâyaņa.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1870 · పుట చూడండి

రొట్టె విరిగి నేతిలో పడ్డట్లు.

“The bread broke and fell into the ghi.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1886 · పుట చూడండి

లేడికి లేచిందే ప్రయాణం

ఎప్పుడైనా ఎక్కడికైనా బయలుదేరడానికి సిద్ధంగా ఉండేవారి గురించి.

“The antelope has only to rise to be ready for a journey.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1905 · పుట చూడండి

లోగుట్టు పెరుమాళ్ళ కెరుక.

“The secrets of the heart are known to Perumâļ (Vishnu ).”

కార్, 1868, సంఖ్య 1910 · పుట చూడండి

వీపుమీద కొట్టవచ్చు కాని కడుపు మీద కొట్టరాదు.

అంటే, నన్ను శిక్షించండి, కానీ నా జీతం జోలికి రావద్దు.

“You may beat on the back but not on the belly.”

కార్, 1868, సంఖ్య 1991 · పుట చూడండి

శంఖములో పోస్తేగాని, తీర్థము కాదు.

“The water is not holy, unless it be poured into the shell.”

కార్, 1868, సంఖ్య 2047 · పుట చూడండి

శివుని ఆజ్ఞ లేకుండా చీమైనా కుట్టదు.

“Without the permission of Siva, even an ant will not bite you.”

కార్, 1868, సంఖ్య 2065 · పుట చూడండి

శుష్క ప్రియాలు - శూన్య హస్తాలు.

మంచిగా మాట్లాడతారు, కానీ సాయం చేయరు.

“Sweet words, empty hands.”

కార్, 1868, సంఖ్య 2068 · పుట చూడండి

శేరుకు సవాశేరు.

ఒక దుండగుడిని మించిన మరో దుండగుడు.

“For one seer a seer and a quarter.”

కార్, 1868, సంఖ్య 2073 · పుట చూడండి

క్షేత్ర మెరిగి విత్తనము పాత్ర మెరిగి దానము.

“Knowing the soil, [sow] seed; knowing the worthiness [give] gifts”

కార్, 1868, సంఖ్య 2134 · పుట చూడండి